PKN
Evangelisch Lutherse Gemeente Breda e.o
 
Inwijdingsdienst lutherse kerk breda na restauratie in 1966.

Inwijdingsdienst Lutherse Kerk Breda in 1966 na restauratie.
Inwijdingsdienst lutherse kerk breda na restauratie in 1966.
 
Vrouw spijt in 1724 en keert terug naar luthese gemeente

Vrouw spijt in 1724 en keert terug naar luthese gemeente

Document uit archief: Vrouw heeft spijt en komt terug naar de gemeente in 1724.

 
Lutherse gemeente Breda voor 1600!

Lutherse gemeente Breda voor 1600!

Stuk tekst over Spanjaarden in Breda tijdens 80 jarige oorlog. tekst is opgesteld begin 1600. Toen is in het kort beschreven de situatie van de lutheranen in Breda m.b.t. predikant en samenwerking met Antwerpen.

 
Huurovereenkomst met Doopsgezinde gemeente Breda en Lutherse Gemeente Breda uit 1900

Document bevindt zich in archief gemeente Breda
Huurovereenkomst met Doopsgezinde gemeente Breda en Lutherse Gemeente Breda uit 1900
 
Restauratie van de luterse kerk

oorspronkelijke toegang tot crypte.
Restauratie van de luterse kerk
 
SPIRTUALITEIT

De Lutherse spiritualiteit is een uiting van het geloof en de daarmee samenhangende levenshouding, zoals destijds aan het begin van de reformatie door Maarten Luther ( 1483-1546) onder woorden gebrach
SPIRTUALITEIT

LET OP: foto's worden er nog bijgeplaatst op later tijdstip..............

Eredienst
U kunt het beste de Lutherse spiritualiteit ervaren door de eredienst te bezoeken. Beter gezegd: met de viering van de eredienst mee te doen. De eredienst heeft in de Lutherse traditie namelijk het karakter van een viering , van een feest, waaraan wij zelf deelnemen. Gebed, zang, schriftlezingen, preek, heenzending, het staat alles in het teken van dit feest. En iedereen doet eraan mee. Hoewel de huidige liturgie vrij recent is ( 50 jaar) bevat zij verschillende prereformatorische elementen die de Lutherse spiritualiteit versterken .

U zult meemaken, dat er veel gezongen wordt. Niet alleen de psalmen en gezangen, maar ook delen van de liturgie worden afwisselend door voorganger en gemeente gezongen. Door te zingen kun je niet aan de zijlijn blijven staan. Je doet mee en bent er persoonlijk bij betrokken. Daar gaat het tenslotte ook om. Door je persoonlijke betrokkenheid wordt je als het ware ontvankelijk voor woord en sacrament. De heilige geest doet de rest. De eredienst is geen "one-man-show" van de dominee, maar een feest waar de gehele gemeente aan meedoet.

Ook de schriftlezingen passen in het vierkarakter van de dienst. Vrijwel altijd drie lezingen tijdens een eredienst die op een of andere wijze met elkaar samenhangen en het karakter van de zondag bepalen.
 
Ook naar de preek/ overdenking wordt zo geluisterd. Als een toelichting en nadere verklaring van de gelezen teksten met een persoonlijk getuigenis van de voorganger. Niet in de eerste plaats bedoeld als onderricht, maar als inspiratiebron voor elke kerkganger persoonlijk.

De meeste Lutherse kerken hebben een kleurig interieur met kunstwerken aan de muur , soms met een beeld. In ons gebouw vinden we b.v. een wandbord met spreuk en alziend oog.

Tegen de achterwand van het liturgisch centrum, een fraaie plastiek met de spreuk: " de liefde zoekt zichzelf niet".
 


  Lutheranen zijn een volkje van vrolijke mensen die graag zingen. Zij aanvaarden elkaar zo zij zijn in de overtuiging dat elk lid door het geloof in Jezus Christus voor God is gerechtvaardigd en om niet Zijn genade ontvangt. Dit maakt nederig, blij en vrolijk tegerlijk.



  U zult in het interieur van een Luthers kerkgebouw altijd aantreffen de kansel, het doopvont en de Avondmaalstafel, ook als er geen avondmaal wordt gevierd. Hiermee geven wij uitdrukking aan onze overtuiging dat woord en sacrament bij elkaar horen en het wezen bepalen van de kerk. Luther definieerde de kerk als de plaats waar het evangelie wordt verkondigd en de sacramenten worden bediend. Zaken als kerkorde, vormgeving, liturgie etc.. zijn noodzakelijk om goed te kunnen functioneren en de eredienst te vieren. In wezen zijn het echter menselijke inzettingen en dus niet essentieel voor het kerk als kerk. Luther typeerde de kerkbezoekers als een gemeenschap van heiligen( =gelovigen).
 

De onderlinge verstandhouding wordt niet bepaald door hiërarchie of functie, maar door directe ontmoeting van gelovigen ( algemeen priesterschap der gelovigen). Dit kan heel goed worden gevoeld, als wij na de dienst in de consistoriekamer nog een kopje koffie met elkaar drinken.



 Mocht u een eredienst bezoeken, waarin het heilig avondmaal wordt gevierd, dan kunt u op de uitnodiging van de voorganger in gaan en hieraan deelnemen. ( In onze gemeente 1 maal per maand) Het is immers Jezus zelf die uitnodigt gemeenschap met hem te hebben.

 De voorganger "faciliteert" Jezus’ uitnodiging, om het zo te zeggen. Hij/zij selecteert mensen niet op een of ander criterium waardig/niet waardig. Dat oordeel past ons niet. Die mens is waardig die in alle oprechtheid verlangt met Jezus te communiceren en aan zijn uitnodiging gehoor geeft.

Hopelijk hebt u een indruk gekregen over onze spiritualiteit als expressie van ons geloof. Het waren slechts woorden. Wellicht zeggen de foto’s ook iets van onze spiritualiteit. Het beste is natuurlijk zelf een eredienst bijwonen en het ervaren.
Indien u meer wilt weten over de " theologie achter de spiritualiteit" lees dan hieronder verder.


Korte inleiding Lutherse theologie


Luther was er van overtuigd, dat de menselijke tekorten ( zonden, bewust, achteraf in volle reikwijdte bewust of helemaal niet bewust) fundamenteel zijn voor de menselijke conditie. De mens ervaart dit vrijwel dagelijks in eigen leven en werken.
Tegenover God, de schepper van hemel en aarde, ook van hem/haar en van alles wat hij/zij nodig heeft, schiet de mens altijd tekort, staat hij als het erop aan komt in het krijt, met lege handen. Ook zijn eigen inspanningen om zich voor God te verantwoorden (rechtvaardigen) schieten tekort. Ook die inspanningen ( werken) zijn immers aan deze menselijke conditie gebonden.

Lutheranen aanvaarden dit gegeven en worden daar wel bescheiden van, maar niet neerslachtig. Integendeel. Zij weten en ervaren het vrijwel dagelijks, dat God ook een goede kant heeft, die uitkomst en redding brengt.
Zo heeft Hij ons een aantal richtlijnen/leefregels gegeven voor een leven in vrede en gerechtigheid, individueel en als gemeenschap. ( De 10 geboden/woorden). Maar toch, zelfs als wij deze trachten te volgen,ervaren wij steeds weer ook daarin tekort te schieten.
Met het leven, het sterven en de opwekking uit de dood van zijn zoon, Jezus Christus, is ons blijvende verzoening met God door God zelf gegeven. Niet van ons komt de redding, maar van God zelf en wel gratis, zonder enige verdienste van onze kant. Dit is de genade. Sola gratia zei Luther; alleen door de genade, om niet ontvangen. Dit is de goede boodschap, het evangelie. Daarom zijn wij niet neerslachtig, maar integendeel dankbaar en vrolijk.
Alleen diegene die dit gelooft kan de vreugde vanwege de genade en de verzoening met God door Jezus Christus deelachtig worden. Je kunt immers niet blij zijn om iets waarin je niet gelooft. Wij geloven, dat God ons zijn zoon Jezus Christus, het vlees geworden woord, heeft geschonken. De confrontatie met de onbegrensde liefde waarmee hij de mensen (ook ons persoonlijk ) tegemoet trad/ treedt, zijn volstrekte weerloosheid toen zij/wij van hem afwilden/willen en hem de marteldood aan het kruis deden/doen sterven en de opwekking uit de dood door God, zijn Vader, dit alles maakt ons bewust van onze tekorten/onze schuld en opent tegelijkertijd de weg tot verzoening met God. Wie dit gelooft is op grond daarvan alleen al door God gerechtvaardigd. Is heilig. Vandaar luthers uitspraak: zondaar en tegelijkertijd heilige, als typering van de gelovige mens. Niet de eigen verdienste/werken maken de mens heilig maar alleen het geloof. Sola fide. Door het geloof alleen.( Hier detailfoto uit het rozenraam)
Het geloof is bij Lutheranen niet een geloof in zelfbedachte formuleringen. In dat geval zouden we gewoon in ons zelf geloven. Geloof is veeleer een vorm van vast vertrouwen in de genade van God door zijn zoon Jezus Christus. In de Lutherse opvatting staat Jezus Christus derhalve centraal. Via hem verzoent God zich met ons en via hem krijgen wij als mensen onze vrijheid weer terug, mogen wij zijn die wij zijn, in het vertrouwen, dat wij gerechtvaardigd zijn voor God.
Luther zegt over dit geloof in zijn voorrede op de bijbel het volgende:
" Geloof is een levend, vrijmoedig vertrouwen op Gods genade, zo zeker, dat je er duizendmaal voor zou kunnen sterven, en zulk vertrouwen, zulke kennis van de goddelijke genade maakt vrolijk, koppig en blij ten overstaan van God en alle creaturen". En:" Geloof is een goddelijk werk in ons, dat ons verandert en nieuw geboren doet worden uit God. Het doodt de oude Adam en maakt ons tot een ander mens naar hart, gemoed, zin en alle krachten".

Het grondplan van de " Lutherse benadering" heeft Luther fraai samengevat in zijn zegel, de Lutherroos ( zie afbeelding). Hij zegt hiervan:" Het binnenste is een kruis, geheel in het zwart. Het staat in een hart, dat zijn natuurlijke kleur heeft- om mijzelf steeds in herinnering te brengen, dat het geloof in de gekruisigde ons zalig maakt. Al is het een zwart kruis, dat doet afsterven en pijn doet, toch laat dat het hart zijn kleur behouden. Het bederft zijn natuur niet, het maakt ons niet dood, maar behoud ons ten leven. Zulk een hart moet nu midden in een witte roos staan om aan te duiden, dat het geloof vreugde, troost en vrede geeft, en ons zonder meer in een witte vreugdevolle roos zet. Dit is een andere vreugde en vrede dan de wereld geeft, daarom moet de roos wit zijn en niet rood, want wit is de kleur van alle heiligen en engelen. Zo’n roos staat in een hemelsblauw veld, omdat die vreugde in de geest en in het geloof het begin is van de komende hemelse vreugde. We zijn er reeds in, levende in de hoop, al is het nog niet openbaar. En om dat blauwe veld een gouden ring, die ons wil zeggen, dat die zaligheid in de hemel eeuwig duurt en geen einde heeft, en zoveel kostelijker is dan alle aardse vreugde en genot, zoals goud het fijnste, edelste en kostbaarste metaal is".
Voor uitgebreidere toelichting: ga naar de website " Evangelisch-Luthers in Nederland"
 

 
Restauratie Lutherse Kerk is begonnen....

Restauratie Lutherse kerk
Restauratie Lutherse Kerk is begonnen....

U I T     D E      K E R K E N R A A D ………

Beste gemeenteleden (en andere belangstellenden)

Het jaar 2013 zal voor onze gemeente een bijzonder jaar worden. We zullen dan fuseren met de Protestanse Gemeente Breda en als Lutherse wijkgemeente binnen het nieuwe verband verder gaan. Ook zal in dit jaar ons kerkgebouw worden gerestaureerd en  aangepast aan verschillende nieuwe functies.

Fusie met de PGB

Alle voor de fusie noodzakelijke stappen zijn nu genomen. De fusiedocumenten zijn voor commentaar en goedkeuring opgestuurd naar de classis en naar het interim bestuur van de Lutherse synode. Wij hebben nog geen reakties op de stukken ontvangen, maar wij verwachten geen problemen. Ook zijn de stukken opgestuurd naar de notaris die de fusie akte , die door beide partijen moet worden ondertekend, zal opstellen.
Wij zijn nu al de feestelijke dienst in de Grote Kerk aan het voorbereiden , die een afronding van de oude periode zal markeren en tegelijkertijd het feestelijke begin van de nieuwe fase van onze gemeente inluidt. De dienst is gepland op 21 april, ’s middags. Voorafgaande aan de dienst zullen de kerkenraden van de PGB en van de ELG de fusie akte ondertekenen in het bijzijn van de notaris. Aansluitend een feestelijke cantate-dienst waarin zullen voorgaan Ds. M. J. A. Schulz en Ds. T. Van Prooijen.

Daarna zijn wij dus een wijkgemeente binnen de PGB met 2 vertegenwoordigers in de algemene kerkenraad. Een deel van onze zelfstandigheid hebben wij bewust opgeofferd om in het grotere geheel van de nieuwe PGB  weer uitzicht op een toekomstperspectief te hebben. We zullen als wijkgemeente onze erediensten overigens als vanouds om de week in het gerestaureerde Lutherse kerkgebouw houden en Ds. Schulz blijft onze predikant.

Restauratie kerkgebouw

Niet alleen kerkgebouw en crypte krijgen een opknapbeurt. Het achterhuis ( consistoriekamer en bovenwoning ) zal ook grondig worden verbouwd. Het zal geschikt worden gemaakt voor allerlei activiteiten in groter PGB verband.
Onze huurder dhr. L. Siebers is inmiddels al verhuisd naar een nieuwe woning.

Ons hele gebouw is gedurende de restauratie ten behoeve van de uit te voeren werkzaamheden afgesloten . Wij zullen er naar blijven streven ook tijdens de restauratieperiode, twee keer per maand bij elkaar te komen, een keer in een huiskamerdienst en een keer in een eredienst samen met de gemeente van de Markuskerk. Beide keren zal Ds. Schulz voorgaan. Voor het geplande rooster zie elders in deze gemeente brief. Denk eraan: de Markusdiensten beginnen om 10.00 uur.

Wij verwachten, dat de restauratiewerkzaamheden tot eind mei, begin juni zullen voortduren. We gaan nadenken over de wijze waarop wij de gerestaureerde kerk officieel in gebruik zullen nemen. We schatten nu in, dat dat eind september het geval zal zijn.
We zullen u steeds op de hoogte houden van de ontwikkelingen.

Ja, 2013 wordt een spannend jaar. We hebben er alle vertrouwen in, dat het goed zal verlopen, zeker ook gezien de gastvrijheid en medewerking van de Protestanse Gemeente Breda.

Maar we weten natuurlijk ook , dat de bouwlieden tevergeefs zullen werken als de Heer de arbeid niet zegent. Wij vertrouwen erop, dat Gods zegen ook op onze inspanningen zal rusten.

G. de Keizer, voorzitter kerkenraad
 

 
LUTHERANA (wat is dat om lutheraan te zijn?)

dr. Maarten Luther
LUTHERANA (wat is dat om lutheraan te zijn?)

LUTHARANA-berichten van dr. G. de Keizer.
nummer 1-6 volgen nog.

nummer 7.

We hebben gezien, dat bij Luther het geloof niet iets vrijblijvends is. Niet iets is waarover je nadenkt en praat met anderen en, als je uitgepraat bent, het weer van je afzet en over gaat tot de orde van de dag. Nee, zo niet! Dan blijft het geloof iets vreemds dat niet bij je hoort. Het echte geloof neemt bezit van je, doet iets met je en is tenslotte zozeer met je persoon verweven, dat je bewust en onbewust vanuit dit geloof leeft. Het is dus veel meer een grondhouding, vanwaar uit wij leven, dan een wetenschap die uitlegt hoe het precies zit. (Wantrouw dus iedereen, ook al is hij theoloog of professor, die even komt vertellen hoe het met God gesteld is!). We hebben dit toegelicht met een citaat van Luther uit de kleine catechismus, waarin hij het eerste geloofsartikel toelicht: “ Ik geloof in God de Vader, de almachtige schepper van hemel en aarde”(zie Lutherana 6 ).Luther schreef de kleine cate-chismus ten behoeve van geloofsonderricht in de huiskamer. Op zeer eenvoudige, maar tegelijk kernachtige wijze worden in de kleine catechismus een aantal essentiële kwesties v.h. christelijk geloof  besproken in de vorm van vraag en antwoord. Dezelfde thema’s behandelt Luther ook in de grote catechismus. Hij heeft deze catechismus geschreven ten behoeve van de bij- en nascholing van de toenmalige predikanten, die er in zijn ogen nogal eens een potje van maakten. De grote cate-chismus is veel uitvoeriger dan de kleine en  behandelt dezelfde thema’s vaak vanuit andere invalshoeken. De doelgroep was immers anders.  Bij zijn toelichting in de grote catechismus op het eerste geloofsartikel komt eveneens ter sprake, dat ik Gods schepsel ben en ook  alles wat ik om te leven verder nodig heb. Dit moet volgens Luther vanzelf leiden tot een bepaalde levenshouding. Luister maar:” Daar ons dit alles wat wij bezitten en ook alles wat in de hemel en op aarde is, ons dagelijks door God gegeven, onderhouden en bewaard wordt, zouden wij hem voortdurend moeten liefhebben, loven en danken. Maar hoe weinigen zijn er toch die dit echt geloven! Want, als wij het van harte zouden geloven zouden wij ons niet zo hoogmoedig gedragen en een hoge borst opzetten, alsof wij het leven, rijkdom, macht en eer enz. van onszelf zouden hebben. Daarom is dit geloofsartikel nodig om ons er aan te herinneren, dat wijzelf een schepsel van God zijn en er daarom (en alleen daarom) er mogen zijn. Daarom moeten wij ons deze waarheid blijven herinneren, opdat ons hart verwarmd wordt en ontvlamt in dankbaarheid voor al deze goede dingen en wij al deze goede dingen tot Gods eer en lof mogen gebruiken. Dit artikel herinnert ons eraan hoe de Vader zich met alle schepselen aan ons gegeven heeft en ons rijkelijk in dit leven verzorgt, ook al denken wij soms van niet”. De grondhouding van waaruit een christen in het leven staat wordt dus volgens Luther gekenmerkt door bescheidenheid en  dankbaarheid. Herkent u zich als christen van de Lutherse traditie hierin.

Nummer 9
Het is voor Luther vanzelfsprekend, dat God de grond van alle bestaan is. Hij is de schepper van hemel en aarde, van alles wat op de aarde is, ook van mensen, van elk van ons individueel en van alles wat wij nodig hebben. Maar even-zeer is het voor hem vanzelfsprekend, dat wij (Zijn schep-selen) niet in staat zijn Hem te bevatten, te begrijpen. God is God, is van een andere dimensie dan Zijn schepselen (met wie hij wel verbonden is). Wij zijn te beperkt om Zijn raadsbesluiten te kunnen doorzien. Hij is en blijft een verborgen God. Hij is en Hij zal zijn, maar hoe en waarom is niet voor ons te bevatten. We kunnen Hem ervaren, we zien Zijn werken, maar dat betekent niet, dat wij Hem begrijpen. We zien Hem hoogstens indirect, we zien God op de rug, als we Hem al zien. Maar de verborgen God heeft Zijn liefde voor ons getoond in de gekruisigde Jezus, Zijn zoon, die nu een met Hem is. In tegenstelling tot God kunnen we Jezus wel begrijpen. Als de ware mens heeft hij ons voorgeleefd hoe het is bij God te blijven. En God heeft de kracht van Zijn liefde in hem geopenbaard en hem niet aan de dood gelaten, maar opgewekt tot het eeuwig leven. Daarom staat Jezus Christus in het geloof voor ons centraal. Alleen door in hem te geloven en op hem te vertrouwen ervaren wij de liefde van God zelf. Dat is ons genoeg. Onvoorstelbaar genoeg. Maar tegelijkertijd: buiten hem om blijft God voor ons onbegrepen. Daarom heet het Lutherse geloof christo-centrisch te zijn. Jezus Christus staat in het centrum van de Lutherse ge-loofsbeleving. Haal hem daar weg en ons geloof stort als een ruïne in elkaar. Is het vreemd, dat wij gaan staan als Jezus Christus bij de lezing van het Heilig Evangelie onze eredienst binnenkomt? In een opgetekend citaat uit de tafelgesprekken zegt Luther:: “Buiten Christus kan men God niet begrijpen.
Ik klaagde eens mijn nood aan Dr. Staupitz, dat ik soms hard werd bestreden op het punt van de verkiezing.Waarop deze tot mij zeide: In de woorden van Christus wordt de verkiezing gevonden en nergens anders, want er staat geschreven: naar Hem zult gij horen (Matth. 17:5). De Vader is te hoog; daarom zegt Hij: “Ik zal een weg geven, waarop gij tot Mij kunt komen, nl. Christus. Geloof in hem, vertrouw op hem, dan zult gij te weten komen wie Ik ben”. Maar wat is de zaak? Wij doen dat niet en daarom blijft Hij voor ons in nevelen gehuld; wij kunnen niet bedenken wie Hij is en nog minder wat Hij denkt of wil. Hij wordt niet begrepen en Hij wil dat buiten Christus om ook niet zijn. Bij hem alleen kunt ge vinden wat en wie God is en wat God verlangt. Verder is het nergens in hemel en op aarde te vinden.
Christus in het middelpunt. Daarbuiten is geen geloof en geen kennis van God mogelijk.

Nummer 10.
Toen een neefje van ons deze zomer gedoopt werd in Thessaloniki in de Grieks-orthodoxe traditie ( zijn moeder was Griekse) besefte ik weer eens hoe wij hier in het westen het doop-ritueel verschraald hebben. Het neefje ( 1 jaar oud) werd helemaal uitgekleed en in een groot doopvont, gevuld met lauw water ondergedompeld ( het hoofdje natuurlijk niet; dat werd apart overgoten) en vervolgens omhoog er weer uit gehaald. Daarna gezalfd en in nieuwe kleren  aan iedereen getoond. Je had hem moeten zien stralen. Daarna natuurlijk groot familiefeest.
In de tijd van Luther moet dat ongeveer ook zo gegaan zijn, getuige het fraaie schilderij in de stadskerk te Wittenberg met afbeelding van zo’n groot font/bassin en een naakt kind dat op de arm van de predikant  uit het water is getrokken. Je ziet het water van dat kind afdruipen.
Onderdompelen en gereinigd omhoogkomen is ook het ritueel, zoals in de bijbel wordt beschreven. Zie bv het begin van het Marcus evangelie. Ook Jezus werd ondergedompeld in het water van de Jordaan en kwam er weer uit omhoog.
Luther legt in de grote catechismus de symbolische waarde van dit ritueel uit. Hij schrijft: “ Tenslotte moeten wij ook goed weten wat de Doop betekent en waarom God juist zulke uiterlijke tekenen en gebaren verordent bij dit sacrament waardoor wij van de aanvang af in de christenheid opgenomen worden. Het werk of het gebaar is nu dit, dat men ons in het water, dat over ons heen gaat, onderdompelt en ons daarna er weer uittrekt. Deze twee stukken, ondergedompeld worden en weer omhoog komen, tonen de werking aan en de kracht van de doop. Deze is niets anders dan het doden van de oude Adam en daarna het opstaan van de nieuwe mens, die beiden een leven lang naast elkander voortbestaan. Dat is het rechte gebruik van de doop onder christenen, aangeduid door het onderdompelen in het water.”
Het onderdompelen en weer omhoogkomen zijn schitterende tekenen van waar het in werkelijkheid omgaat en wat er met de dopeling gebeurt. Maar op enig moment is in het westerse kerkgebruik dit ritueel verschraalt tot het sprenkelen van enkele druppeltjes water op het hoofd van de dopeling. Een wel erg zuinige en iele uitvoering van wat het oorspronkelijk was. Waarom dit is gebeurd weet ik niet, maar het is naar mijn gevoelen wel ten koste gegaan van de aanschouwelijke voorstelling van het verdrinken van de oude Adam en het gereinigd en herboren weer boven komen. Jammer, vindt u ook niet? Wat zou Luther ervan vinden? Met ons “druppeltjes-ritueel” had hij de geciteerde passage uit de grote catechismus in ieder geval niet kunnen schrijven.

Dr. G. De Keizer
.........................................................


LUTHERANA 11

Hoe moeten we de bijbel lezen? Als een geschiedenisboek, een historisch journaal, er uit pikken wat ons uitkomt en niet kijken naar passages die ons storen? Voor veel mensen is het een probleem. Hoe moet ik de bijbel lezen en hoe niet? Luther worstelde aanvankelijk ook met dit probleem, maar kwam er tenslotte op verrassend bevrijdende wijze uit. Hij ontdekte, dat niet in de eerste plaats wij iets met de bijbel moeten doen, maar dat de bijbel iets met ons doet. Als we onbevooroordeeld in de schrift lezen ( en dat moeten we doen, telkens weer, liefst met regelmaat) en het gelezene overdenken dan gaat de bijbel “leven”, dat wil zeggen voor ons leven. Wij gaan dan in al die getuigenissen van mensen, in al die verhalen over de omgang met God en in al die beelden de stem van God herkennen. En die stem is dan geen verre echo meer uit lang vervlogen tijden, maar die stem spreekt ons rechtstreeks aan. Jazeker, ons persoonlijk.  Zodoende gaat de bijbel levend met ons om en wij met de bijbel. Zodoende wordt de bijbel, zoals Luther dat zegt, voor ons een huis om in te wonen. Door onbevangen te lezen en te overdenken kan door de werking van de Heilige Geest God zich aan ons openbaren als een nabije God, die  voor ons persoonlijk  een genadige God blijkt te zijn. Daarom vond Luther het zo belangrijk, dat iedereen die lezen kon zelf in de bijbel moest lezen. Daarom ook heeft hij de bijbel in de volkstaal vertaald. Niet een geleerde moest vertellen wat er staat, maar de bijbel moest zichzelf uitleggen aan de lezer.
Als we zo zonder dwang of vooroordelen lezen zal blijken , dat een en dezelfde tekst soms een verschillende betekenis voor ons kan hebben, afhankelijk van de situatie waarin wij ons bevinden, afhankelijk ook van onze geestelijke toestand. Maar altijd is de tekst op ons persoonlijk betrokken. God spreekt dan tot ons , via de Heilige Schrift, op een wijze die op dat moment bij ons past. En ons persoonlijk raakt.
Luther  onderscheidt in het spanningsveld van verschillende uitleg van eenzelfde tekst twee uitersten die altijd samen aanwezig zijn: wet en evangelie. Om misverstanden te voorkomen; wet is niet het oude testament en evangelie niet per se het nieuwe. Wet wil zeggen , dat de tekst op ons dwingend overkomt  als Gods gebod en ons direkt confronteert met onze tekorten ten opzichte  daarvan. Van daaruit kunnen wij diezelfde tekst in een andere situatie ook lezen/ervaren als evangelie ( goede boodschap) omdat wij Gods belofte voor de toekomst daarin herkennen. Vanuit de benauwenis van de wet ontdekken wij dan de vreugde en vrijheid van het in diezelfde tekst opgesloten evangelie. Zo kunnen b.v. de tien geboden als een wet worden ervaren, een goddelijke wet ten opzichte waarvan wij weten toch telkens weer tekort te schieten. Maar we kunnen diezelfde geboden ( eigenlijk woorden) ook zien als aanwijzingen, als van God gegeven richtlijnen op de weg ten leven. Hierin ligt de belofte voor de toekomst en vreugde zal zich van ons meester maken, dat God ons deze woorden ten leven heeft geschonken. Wet en evangelie, een manier van lezen, altijd betrokken op onze persoonlijke situatie.
De twee kanten komen fraai tot uitdrukking in Luthers kleine catechismus als hij uitlegt wat  God zelf zegt van die geboden. “ Ik , de Heer uw God, ben een jaloerse God, die de ongerechtigheid der vaderen bezoekt aan de kinderen tot in het derde en vierde geslacht van wie mij haten. Maar aan hen die mij liefhebben en mijn geboden onderhouden, doe ik barmhartigheid tot in duizend geslachten.”
Wat betekent dat, vraagt Luther zich af. Dan zegt hij:” God dreigt allen te straffen die deze geboden overtreden. Daarom moeten wij voor zijn toorn vrezen. Maar Hij belooft genade en alle goeds , die deze geboden houden. Daarom moeten wij Hem ook liefhebben en vertrouwen.”
Wet en evangelie. Vanuit een benauwd tekortschieten naar een bevrijdend evangelie. God spreekt ons aan. Waar het op aan komt is hoe wij Hem verstaan. Al lezende in de bijbel nu eens als wetsteller, dan weer als belofte op de weg ten leven. En dit in dezelfde tekst.

G. de Keizer

 

 
EXTRA INFORMATIE LUTHERAMISME, LUTHERSEK KERK BREDA ETC

Voor degene die meer wil weten............. Crypte onder de kerk.
EXTRA INFORMATIE LUTHERAMISME, LUTHERSEK KERK BREDA ETC

 
Wie was Maarten Luther?


Dr. Maarten Luther (Duits: Martin Luther) wordt geboren in Eisleben in Duitsland op 10 november 1483. Luther was een zeer belangrijke Duitse protestantse theoloog en reformator. Hij is daarentegen begonnen als augustijner monnik (1506).  De publicatie van zijn stellingen tegen o.a de handel in aflaten op 31 oktober 1517 is het symbolische begin van de reformatie. In 1521 werd Luther geëxcommuniceerd door paus Leo X. De naam Luther wordt dikwijls in één adem genoemd met de reformatoren Huldrych Zwingli en Johannes Calvijn. De laatste kreeg meer voet aan de grond in Nederland. De meeste Nederlanders zijn dan ook meer bekend met de calvanistische, dan met de lutherse stroming in het protestantisme.
Even wat jaartallen op een rijtje
1483- Geboorte van Maarten Luther; kerkhervormer.
1517- Luther hangt de 95 stellingen op de deur van de slotkapel te Wittenberg.
1566- De eerste vermelding van luteranen in Breda
1579- De lutheranen krijgen een huis toegewezen om in te kerken; de Spilschuur aan de noordzijde van de Nieuwstraat.
1618- De heer van Breda, prins Maurits, verleent toestemming tot vrije prediking en men huurt bij de waterpoort een schuur om er kerkdiensten te houden.
1621- Een achterhuis met erf wordt gekocht aan de Nieuwstraat en wordt in gebruik genomen als kerk.
1641- De lutherse gemeente is genoodzaakt de kerk te vergroten. De groei komt vooral tot stand door de komst van lutherse militairen, veelal Duitse huursoldaten.
1777- Vanwege toenemende bouwvalligheid van het kerkgebouw koopt de lutherse gemeente op 1 september 1777 een partriciërswoning met voorplein aan de Veemarktstraat met de naam “Repos Alieurs”.
1782- Het pand wordt grotendeels gesloopt in 1782 voor het realiseren van de nieuwe lutherse schuilkerk. De verbouwing en bouw ervan duren ca. 4 jaar.
1784-1785- De predikant kan zijn intrek nemen in de pastorie Stadserf 3 en in het daarop volgende jaar wordt de kerk ingewijd.
20e eeuw- Vanaf 1921 is de predikant niet meer uitsluitend voor Breda. Er komt een combinatie tot stand met de lutherse gemeenten Den Bosch en Heusden. Deze samenwerking wordt in 1961 weer verbroken. Sindsdien gaat de lutherse gemeente Breda zelfstandig verder. De kerk en de crypte worden in 1964 op de lijst van monumentenzorg geplaatst. In 1966 tot 1967 vindt er een grote restauratie plaats.


Beschrijving van de kerk en crypte onde de kerk.

De kerk is een langgerekt gebouw en overdekt door een schilddak en geheel onderkelderd door tongewelven. Het gebouw kent zijn oorsprong in de 15e eeuw en is gebouwd als woonhuis met voorhof. De kelder ,de crypte, is een laatmiddeleeuws bouwwerk.
In de kerkzaal zijn echter weinig overblijfselen te vinden van de 15e eeuw. De partriciërswoning met de naam "Repo Alieurs" wordt, zoals hier boven al genoemd, in 1777 gekocht en in 1782 grotendeels gesloopt en verbouwd. De tongewelven onder het huis blijven veelal intact.

Gevel/ muren
De wijzigingen van 1784 waren dus zeer rigoureus. Niet alleen verdwenen alle tussenvloeren boven de begane grond, ook de kap werd gewijzigd. In de zuidgevel kwamen steunberen en vensters.  Ook in de noordgevel is een steunbeer toegevoegd. In 1838 is de kerk wederom verbouwd en uit die tijd dateren de spitsboogvensters.
Het luidklokje buiten de kerk is afkomstig uit het oude carrillon van de grote kerk te Breda. Het wordt geluid op zondag tijdens het onze vader.

Interieur; kerkzaal
In de kap en het plafond, van de kerkzaal zijn de onderste spantstukken nog uit de 15e eeuw bewaard gebleven. De nummering daarvan toont twee reeksen gesneden telmerken. De merken aan de linkerzijde hebben een schuine dwarsstreep, zoals gedurende de laatgotische periode in het Nederlandstalige gebied ten zuiden van de grote rivieren gebruikelijk was. Na 1550 zijn deze niet meer toegepast. In de 20e eeuw bleken sommige balken in de kerkzaal verrot te zijn. Op last van de gemeente Breda werd de kerk gesloten vanwege de onveilige situatie. Later is deze m.b.v. subsidies hersteld.

Aan de wand van het liturgisch gedeelte hangt een koperen reliëf met de tekst "de liefde zoekt zichzelf niet” en met de afbeelding van een gestilleerd kruis met koperen stroken en biddende handen. De kroonluchter dateert uit 1726.
  

 


Het glas- in- loodraam boven de toegangsdeur is een gift uit de beginjaren ‘90. Een echt luthers raam met het portret van Luther en lutherroos. En de woorden van Luther; “Sola fide, sola gratia”  wat staat voor enkel door geloof , enkel door vergeving.
De preekstoel is in Hollands Classicistische Stijl. Het rugschot is vervaardigd uit een deel van de vroegere houten wand van de kerk. De trap is er later op aangebracht en is typisch Lodewijk de XIV-stijl. De staande lezenaar is  van 1967. Het doopvont is achthoekig en het doopbeken bevat de tekst; "laat de kinderen tot my komen derzulken in het koninkrijk Gods."
Het inwijdingsbord boven de toegangdeur vanuit het stadserf dateert waarschijnlijk uit 1786. Het jaar waarin deze kerk werd ingewijd. Op het bord staat de tekst; "Ik zal Vrede geven aan deze Plaats spreekt de Heer" .
Rechts van de toegangsdeur vindt men een bord met daarop de namen van de beroepen predikanten en ouderlingen. Rechts naast het orgel vindt men het vervolg. De armstoel in het liturgisch deel, de zgn. bisschopsstoel met neo-gotisch snijwerk is van 1967. De paaskandelaar was een gift in 1991.

De consistoriekamer
De consistoriekamer bevindt zich in een laat-18de eeuws gebouw.

Crypte
De uit de eerste helft van de 15e eeuw stammende kelders hebben gediend als keuken en opslagplaats. Ze zijn betegeld met spijkertegeltjes. In de hoeken van de wand- en vloertegels vindt u nog kleine puntjes waar de spijkers hebben gezeten tijdens het bakproces. In de kelder zijn meerdere stookplaatsen geweest. Eén hiervan ziet u tegen de oosterlijke kopkant welke in 1966 is gerestaureerd en voorzien van schouw. 
De noordmuur vertoont vuil werk en zal dus grotendeels een belending hebben gehad. Wel is er een gemetselde gootlijst.
De haardplaat is een gift van architekt De Wilde uit Breda in 1967.

De tien zware stoelen komen uit het bezit van Arnold Meyer, stichter en leider van de fascistische beweging Zwart Front in Breda. Zijn bezittingen zijn na de oorlog in beslag genomen en verkocht. De stoelen zijn geschonken aan de lutherse gemeente.
 
Doopbogen
Tijdens de verbouwing van 1966-1967 werd van de tuin het doophek verwijderd, maar de koperen bogen op sokkels teruggeplaatst achterin de kerk. Ze staan nu op sokkels achterin de kerk. Op de bogen bevindt zich een zwaan evenals de letters MH en SA.

Op grond van de naam van de woning "Repo sAlileurs" heeft men eertijds ten onrechte verondersteld dat ze ooit bewoond zou zijn geweest door Philips van Marnix, heer van Sint Aldegonde, die vermoedelijk de auteur is van het Wilhelmus en de tekst  “Repos Alileurs” in zijn wapen voerde. Ook was het verleidelijk de letters MH en SA op de doopbogen in de kerk met hem in verband te brengen; Marnix Heer van Sint Aldegonde (zie foto hiernaast). Hij verbleef wel enkele malen in Breda, maar heeft hier nooit gewoond. De spreuk "Repos Alieurs" was namelijk ook het devies van jonkheer Willem de Hertoghe,  die het huis bezat van 1613 tot 1627. MH en SA zijn vermoedelijk initialen van het echtpaar dat de doopbogen schonk. Bron: Jaarboek van Geschied- en Oudheidkundige Kring van Stad en Land van Breda, de Oranjeboom X. 1957, p. 142-147. Met afbn. “Woonde Marnix in het huis "Repos Alieurs" te Breda? auteur P. Scherft.

Het Van Oeckelen-orgel lutherse kerk te Breda.
Van het orgel weten we dat hieraan in 1763 werd gewerkt door de heer Ludwig König. Wellicht deed hij dit werk tijdens of na werkzaamheden in de Waalse Kerk. In 1889 – 1891 vervaardigde de fa. P. van Oeckelen en Zoonen te Harenermolen (Groningen) voor dfl. 1680,- een nieuw orgel in de bestaande kast. Deze heeft een fraai front met klassieke indeling van hoge midden-toren, 2 lagere zij-torens en tussenvelden, met mooi houtsnijwerk, waarschijnlijk uit de eerste helft van de 19e eeuw. In 1926-1929 werd een verbouwing uitgevoerd: de achterwand moest worden vernieuwd (schade door houtworm) en pijpen vervangen. Zij brachten een register Orkestfluit 4’ aan van 56 pijpen, maar van inferieure metaalkwaliteit (zink). Trots vermelden de notulen van de kerkenraadsvergadering dat in 1930 het vernieuwde (liever gezegd: vernielde!) orgel gereed is en in gebruik genomen.

In 1987-1989 werd er een grote reparatie en restauratiebeurt uitgevoerd. De inferieure Orkestfluit-pijpen werden vervangen door Octaaf 4’ – 56 pijpen.
In 1988 zijn houten delen van de antieke orgelkast gerestaureerd door L. v.d. Berg te Breda en de gehele kast door restauratieschilder John G. Post te Breda. Nu is het orgel weer in oude staat herrezen en bespeelbaar voor o.a orgelconcerten. J. Post restaureerde ook een schilderij (schoorsteenstuk) en kwam daarbij het jaar 1838 tegen. Tevens wees hij op de grote overeenkomst van marmerschilderen op het schilderij in de consistoriekamer en de pilaren onder het orgelbordes.
In zijn publicatie van 1975 (Orgelbezit) dateert Jaspers het orgelfront ook uit de eerste helft van de 19e eeuw en typeert het als een fraai orgel. De speelaard is goed, de klank bescheiden en romantisch.

 

 
Geschiedenis van de Lutherse Gemeente Breda in het kort...

Beknopte omschrijving ontstaan lutherse gemeente te Breda
Geschiedenis van de Lutherse Gemeente Breda in het kort...

Anno/In het 1566 (het jaar van de “Beeldenstorm”) bevonden zich in Breda al Luther-anen, aangezien op 21 juli 1566 Cornelis van Brugge in zijn prediking van hen zegt dat “zij al zijn begonnen er öpenbaerlick” te prediken. In dat jaar was ook sprake van een eigen predikant. Maar er van opkijken dat er al een predikant was hoeft men niet! Lodewijk van Nassau (zie foto), broer en secretaris van de prins van Oranje, werd in 1556 de gouverneur van Breda en hij was tevens lutheraan. De Heer van Breda, de prins, was vóór zijn verblijf aan het hof van Karel V ook lutheraan en trad in 1561 in het huwelijk met de lutherse Anna van Saksen. In het najaar van 1578, toen Breda weer een jaar onder gezag stond van de prins, dienden de lutheranen bij de magistraat een verzoek in om in vrijheid hun godsdienst te mogen uitoefenen. Deze liet de beslissing over aan de prins en op 30 juni 1579 kregen ze tot “weder-seggen toe” een huis toegewezen om in te kerken: “de Spilschuur”aan de noordzijde van de Nieuwstraat (zie foto hieronder).
Het duurde lang voordat de lutherse gemeente vaste voet kreeg in de stad. De oorzaak waren de gevechten tijdens de Tachtigjarige Oorlog. In 1581 werd Breda weer Spaans, in 1590 kregen de Staatsen het opnieuw voor het zeggen. Vijfen-dertig jaar later, in 1625, veroverden de Spaanse troepen de vesting weer. Ze moesten dit echter 12 jaar later prijsgeven aan de Staatsen. En nu voor altijd! Een jaar na de inname van 1590 werd er voor een grote groep aanhangers van Luther gepreekt door de predikanten Kersselaar (Kesseler) uit Middenburg en Nesscher uit Rotterdam. Tot 1619 werden er huisdiensten gehouden bij particulieren, waarbij de predikanten Caspar Pfeiffer uit Amsterdam en Arnoldus Glaserus uit Woerden voorgingen. De eerste eigen vaste predikant, Justus Brouwer, alias Zythopaeus, werd in de zomer van 1618 beroepen vanuit Leiden en deed het jaar daarop zijn in-trede. De Heer van Breda (prins Maurits), verleende toestemming tot predik-ing en men huurde toen bij de Waterpoort een schuur om er kerkdiensten te houden. Korte tijd lateer, in het voorjaar van 1621, werd voor dit doel een achterhuis met erf gekocht aan de Nieuwstraat. Enige jaren later werd Breda heroverd door de Spanjaarden en de luthersgezinden moesten samen met Brouwer de wijk nemen. Toen in 1637 Breda weer in Staatse handen kwam keerden ze voorgoed terug. In het daaropvolgende jaar beriep men Johannes Kalckberner (Kalckbrenner) als predikant. Hij bleef hier werkzaam tot aan zijn overlijden in 1666. De groei van de gemeente, vooral door de komst van luth-erse militairen – vnl. van Duitse afkomst –in het garnizoen, maakte in 1641 vergroting van de huiskerk noodzakelijk. Vanaf die tijd had de geschiedenis van de gemeente een rustig verloop. In 1642 werd zij formeel geïnstitueerd.

Van 1767 tot 1795 had de Lutherse Gemeente zelfs twee predikanten. Dit was mogelijk gemaakt door Abraham M. Chombach, luitenant-kolonel van de infanterie en zijn echtgenote Cornelia Vereyck, die in 1767 een fonds in het leven riepen, waaruit het traktement van een hulpprediker kon worden be-taald, namelijk dfl. 550 uit een kapitaal van dfl 20.000. Tevens schonken ze een huis als pastorie voor deze predikant.

Vanwege toenemende bouwvalligheid van het kerk-gebouw kocht de Lutherse Gemeente op 1 september 1777 een patriciërswoning met voorplein aan de Veemarktstraat met de naam “Repos Alieurs” (zie foto ingang van de kerk). De Acte van transport vermeldt o.a. de tekst: ten overstaan van Balthaser Mandt en Gerard J. Taree, schepenen van Breda, door R. M. Damisse en P. Snellen (arts), als executeurs-testamentair van wijlen Justina Constantia Sweerts aan Julianus Croon, predikant en F. Mulder, ouderling van de Lutherse Gemeente Breda van het huis genaamd Repos Alieurs in de Veemarktstraat.
Het pand werd echter grotendeels gesloopt in 1782 voor het realiseren van de nieuwe kerk. De ver-bouwing en bouw ervan duurde ca. 4 jaar. Eind 1785 kon de predikant zijn intrek nemen in de pastorie en in het daarop volgende jaar werd de kerk ingewijd (andere bronnen spreken over 1784).

Op grond van deze naam heeft men toen ten onrechte veronder-steld dat ze ooit bewoond zou zijn geweest door Marnix van Sint Aldegonde, die deze spreuk in zijn wapen voerde. Ook was het verleidelijk de letters MH en SA op de doopbogen(zie foto links) in de kerk met hem in verband te brengen (Marnix Heer van Sint Aldegonde, zie foto rechts). Overigens stonden deze doophekken vroeger op de hoeken van het doophek en de kerkenraadbanken (westzijde van de kerk). Marnix verbleef enkele malen in Breda, maar heeft hier nooit gewoond. De spreuk repos ailleurs was ook het devies van het magistraatslid jonkheer Willem de Hertoghe, een familielid van de oorspronkelijke eigenaar, die de woning van deze had gekocht.

De uit de eerste helft van de 16e eeuw stammende kelders (laatmiddel-eeuws bouwwerk) met hun betegeling (de zgn. spijkertegeltjes) heeft men intact gelaten. In de kelder is een stookplaats tegen de oostelijke kopwand geweest en een in het westelijke gedeelte tegen de zuidmuur bij de scheidingsmuur. Een muurverzwaring midden, in de westmuur kan ook een kanaal zijn van een stookplaats, die daar dan op de begane grond geweest moet zijn. De noordmuur vertoont vuil werk en zal dus grotendeels een belending hebben gehad. Wel is er een gemetselde gootlijst.
In de kap van de kerkzaal zijn de onderste spantstukken nog uit die tijd bewaard gebleven. De nummering daarvan toont twee reeksen gesneden telmerken. De merken aan de linker zijde hebben een schuine dwars-streep, zoals gedurende de laatgotische periode in Het Nederlandstalige gebied ten zuiden van de grote rivieren gebruikelijk was. Na 1550 zijn deze niet meer toegepast. De gebruikte baksteen: rood en meet 16 x 4 cm. Deze zeer kleine steen komt in Zeeland ook al in de eerste helft van de 16e eeuw voor (’s Gravenpolder, ‘sHeer Abtskerke, Oudelande). De borstwering aan de kapvoet was van oorspong af opvallend hoog (1.12m) en werd later (1784?) zelfs nog met 26 cm verhoogd.
Onder de orgelgaanderij ligt een oude eiken moerbalk, waarvan een vast sleutelstuk is afgekloofd. Een restant van de versiering bleef over en sluit een oorspronkelijke peerkraalvorm niet uit. Mogelijk geeft deze balk de hoogte van de oude verdieping balklaag aan. De zolderbalklaag moet ook sleutelstukken hebben, doch is geheel omstuct.

De wijzigingen van 1784 waren dus zeer rigoureus. Niet alleen verdwenen alle tussenvloeren boven de begane grond, ook de kap werd gewijzigd. In de zuidgevel kwamen spitsboog-vensters (door anderen suikerbakkersramen genoemd) en steunberen. Al het nieuwe metselwerk is in gele steen van 16 x 4 cm. Ook in de noordgevel is een steunbeer toegevoegd. In de 19e eeuw bleken de balken in de kerkzaal verrot te zijn. Op last van de gemeente Breda werd de kerk gesloten vanwege de onveilige situatie. Later is deze m.b.v. subsidies hersteld. De consistoriekamer bevindt zich in een laat-18de eeuws gebouw.

In 1838 is de kerk wederom verbouwd en uit die tijd dateren de spitsboogvensters. De ernaast gelegen pastorie onderging toen eveneens aanpassingen. Tot voor 1967 (dat was het einde van de laatste grote restauratie periode 1966-1967) had het twee verdiepingen. De 2e verdieping schijnt alleen aan de zuidzijde ramen gehad te hebben. Zuidgevel is opgetrokken met rode steen van betrekkelijk klein formaat.

In de loop van de 20e eeuw kwamen er predikanten, die duidelijk de moderne richting in de kerk waren toegedaan. Bekende namen van voorgangers zijn: J.W.K. Hoevers (1907-1910), de vader van de latere voorzitter van de Synode D.G. Hoevers; H. Makkink en H.H. Toxopeus, die de gemeente lange tijd heeft gediend van 1921 tot 1946, vader van de latere minister en staatsraad.

Maar in 1921 was de predikant niet meer uitsluitend voor Breda. Er kwam een combinatie tot stand met de Lutherse gemeenten Den Bosch en Heusden. Deze combinatie bleef ook bestaan onder de opvolgers van Toxopeus, maar werd in 1961 weer verbroken. Sindsdien gaat de Lutherse Gemeente Breda zelfstandig verder. De kerk en de crypte werden in 1964 op de lijst van monumentenzorg geplaatst.


 

 
 

Lutherse Eredienst Lutherse Kerk
datum en tijdstip 14-05-2017 om 10.30 uur
meer details

 
aankondiging lutherse BUITENDAG te Heusden
Meer informatie bij secreatris of predikante
Op 25 juni 2017 is er een lutherse Buitendag in Heusden o.l.v. o.a. mw. ds. Freytag. er zijn dan diverse activiteiten met o.a. een rondleiding door Heusden.
Voor meer informatie: www.luthterszuidnederland.nl
 
500 jaar Reformatie Luhter jaar
Dit jaar zijn er diverse activiteiten.
O.a. woensdagavond 17 mei 2017 Amuses met Luther.  Tafelgesprek met gesprekken, zingen en eten.
Gaarne voor opgeven van te voren! Meer informatie volgt nog.

Er vinden ook andere activiteiten in de andere protestantse kerken plaats.

 
 
Gemeentebrief van de Lutherse gemeenschap breda stopt
Na vele jaren stopt de PGB met de Gemeentebrief vanuit de lutherse gemeenschap te Breda. De gemeentebrief komt nog een keer uit (binnenkort).
Veel informatie is te lezen in het gezamenlijke blad van de Protestantse Gemeente Breda: Samen.
meer informatie volgt.
 
predikante mw M. Schulz 25 jaar predikante
Het is al weer 25 jaar geleden dat ze geordineerd werd door ds. P. Akerboom in Hamburg in de Petriekirche. Marlies Schulz kwam daarna in Nederland en daar is ze dan ook gebleven. Inmiddels bijna 12,5 jaar predikant in Breda.
Na afloop van de kerkdienst op 11 december 2016 werd daar even bij stilgestaan.
 
25 jaar kosteres mevr W. vd Bruggen
Afgelopen zondag 11 dec. 2016 is in de Lutherse Kerk gevierd dat onze kosteres 25 jaar bij ons diverse werkzaamheden heeft verricht. Na de kerkdienst werd zij, en ze wist nog van niets, met een smoes naar de rececptie gebracht in de zaal van de Luhterse Kerk. Daar wachte een ca 60 tal personen haar op. Na enkele toespraken, o.a. van onze predikante (die ook 25 jaar predikant is in NEderland) en de voorzitter van het college van kerkrentmeesters. Haar werd een oorkonde uitgereikt en een spelt. Ook de wijkvoorzitter van de luhterse gemeente gaf haar een 'luhter-spelt". Haar man en dochter werden ook in het zonnetje gezet.
Al met al een geslaagde receptie.
 
500 jaar Luther start ....
Op 31 oktober jongst geleden was ik bij de startbijeenkomst van 500 jaar reformatie. Er was veel te beleven: ’s morgens vond er de Lutherdag van de Lutherstichting en het genootschap voor in- en uitwendige zending plaats met dit jaar het thema ‘Heel de wereld’. De nieuwe scriba van de PKN, ds. René de Reuver, sprak over de katholiciteit van de kerk: niet alleen de rooms-katholieke kerk, maar ook wij als protestanten maken deel uit van de ene, heilige, algemene en apostolische kerk met allen die voor ons waren en allen die na ons komen. Dat raakt volgens ook nu nog de DNA van ons kerk-zijn:’net zo als onze katholieke medezusters en – broeders geven ook alle protestantische kerken steeds weer gestalte aan wat in deze, onze tijd kerk en geloof betekenen. En – zo besloot ds. de Reuver: "Alleen samen zijn wij kerk!" . En met samen kerkzijn was ook meteen de toon gezet voor het gedenken van 500 jaar reformatie: Van het conflict van toen bewegen wij in deze tijd toe naar gemeenschap, naar de dialoog met elkaar. In het podiumgesprek op de middag vond mgr. Hans van der Hende, de voormalige bisschop van Breda en huidige bisschop van Rotterdam, voor de oecumene van de toekomst soortgelijke woorden: " Voor het eerst in 500 jaar gedenken wij de reformatie samen. … Verenig d in gebed zijn wij samen dienstbaar aanwezig in onze wereld van nu. " Dat is de uitdaging. Passend daarbij en heel ontroerend was de live videoverbinding naar Lund waar Paus Franciscus - tijdsgelijk aan onze bijeenkomst – deel nam de gezamenlijke gebedsviering van de rooms-katholieke kerk en de leiders van de Lutherse wereldfederatie. U heeft misschien ook in de kranten de foto gezien waarop te zien is hoe Paus Franciscus de vrouwelijke Lutherse bisschop van Antje Ackelén omhelst. Voor mij een teken van hoop op toenadering in de toekomst die nu al begonnen is!
Annemarie Buda van de Hongaarse Lutherse kerk gaf een ontroerende en soms ook treurige schets van de situatie van vluchtelingen in een land, dat gedomineerd wordt door angst voor vreemden, door angst voor overheersing: Wat kun je als kerk, als gemeenten in zo een situatie als gemeenten, als kerken betekenen? Hoopgevende lichtblikjes waren de kleinschalige projecten die de kerken met subsidies alleen uit het buitenland en onder het wantrouwende oog van regering en bevolking toch door zet. Annemarie Buda vertelde ook over de kracht die zij en anderen uit de uit de internationale betrekkingen met andere kerken zoals de onze ervoer. Juist dan is het goed om wereldwijd met elkaar verbonden te zijn.
Verder stelde Kees Posthumus zijn nieuwe voorstelling ‘Kom naar voren’ over belangrijke mannen en vrouwen uit het protestantisme voor. Het is zeker een aanrader om deze voorstelling ook een keer naar Breda te halen!
Eveneens werd het startsein gegeven voor de estafette ‘Als een lopend vuur’ die gedurende het gedenkjaar alle provincies aandoet te beginnen met in november 2016 de provincie Limburg met het thema: De Bijbel, lees dit boek! Op 13 november zal er rondom het sola scriptura een grote bijeenkomst in Roermond plaats vinden. Meer informatie over deze bijeenkomst en de hele estafette vindt u onder www.500jaarprotestant.nl
Tenslotte wil ik u nog wijzen op Bahu men Bahu – schouder aan schouder – het diaconale project van dit jubileumsjaar van het Evangelisch Lutherse Synbode, de diaconie van Amsterdam en het Luthers Genootschap: Er wordt ingezamenld voor ‘Booten voor Batu’, voor de Batu eilanden, die nodig zijn om mensen en goederen tussen de Batu-eilanden te kunnen vervoeren. Met alle diaconieën samen willen wij ervoor zorgen dat er naast de eerste een tweede boot kan rijden! Laten wij daar ook in Breda de schouders onder zetten!
Tot zover nu eerst even deze impressie van deze indrukwekkende dag in Amsterdam en Lund!
Marlies Schulz
 
Wijziging Plaatselijke Regeling PGB Bredsa
Wijziging plaatselijke regeling
De kerkorde, bestaande uit ordinanties en generale regelingen, regelt het kerkelijk leven van de Protestantse Kerk Nederland en haar gemeenten. Naast deze landelijke regels kent onze gemeente, zoals iedere kerkelijke gemeente, een eigen plaatselijke regeling. Daarin is, op basis van de landelijke kaders (de ordinanties), vastgelegd hoe de Protestantse gemeente te Breda is georganiseerd, waar de bevoegdheden en verantwoordelijkheden liggen en op welke wijze bepaalde besluitvormingsprocessen behoren te lopen.
Op dit moment kent onze gemeente een drietal wijkkerkenraden, die verantwoordelijk zijn voor veel pastorale en liturgische zaken. In de wijkgemeente Midden-Zuid bestaan bovendien wijkraden per kerkgebouw. De Algemene Kerkenraad (AK) fungeert als een koepel, waarin behalve de wijkkerkenraden ook de colleges van kerkrentmeesters en diakenen zijn vertegenwoordigd. Daarnaast zijn er enkele taakgroepen, zoals de commissie Lutherana en de redactiecommissie van S’amen. Door de huidige opbouw van de AK voelen leden zich vooral vertegenwoordigers van het orgaan waaruit zij zijn voorgedragen en minder ambtsdrager met verantwoordelijkheid voor heel Protestants Breda. Daarnaast betekent het werken met wijkkerkenraden en een algemene kerkenraad dat veel vraagstukken, zowel in de wijken als in de AK moeten worden besproken.
Daarom heeft de AK uitgesproken dat een aanpassing van de plaatselijk regeling wenselijk is. Het nu voorliggende voorstel gaat uit van één kerkenraad waarin alle ambtsdragers zitting hebben. Het wordt mogelijk gemaakt dat de kerkenraad in een kleine samenstelling (kleine kerkenraad) bij elkaar komt om binnen de door de (grote) kerkenraad vastgestelde beleidslijnen en begroting aanvullende besluiten te nemen. Hiernaast functioneren nog steeds de colleges van kerkrentmeesters en diakenen, alsmede sectieteams en taakgroepen. De sectieteams hebben hun basis in de vier kerkgebouwen en kunnen zelf, naar eigen inzicht, de organisatie van de werkzaamheden in "hun" wijk regelen. De colleges, sectieteams en taakgroepen hebben een afvaardiging in de kleine kerkenraad zodat de onderlinge communicatie gewaarborgd is.
De Algemene Kerkenraad heeft voor dit model gekozen omdat de Protestantse Gemeente Breda aan de vooravond staat van belangrijke besluiten over de wijze waarop we in de toekomst kerk willen zijn. Voor deze besluiten is draagvlak nodig. Een belangrijke manier om draagvlak te krijgen is dat in een open gesprek, waarbij alle ambtsdragers aanwezig kunnen zijn, de argumenten worden gewisseld en uiteindelijk een besluit wordt genomen. Daarbij geldt dat alle ambtsdragers dan een eerste verantwoordelijkheid dragen voor heel Breda en niet alleen voor een wijk of deelonderwerp.
Alvorens de Algemene Kerkenraad de nieuwe regeling definitief vaststelt wordt die, zoals dat formeel heet, ter inzage gelegd zodat gemeenteleden er kennis van kunnen nemen en er, desgewenst, op kunnen reageren. De AK zal deze reacties meewegen alvorens een definitief besluit te nemen. De regeling is te vinden op de websites www.protestantsegemeentebreda.nl en www.noorderbeemden.nl. Ook liggen er enkele exemplaren in elk kerkgebouw of kunt u een exemplaar opvragen bij de scriba van de Algemene Kerkenraad, de heer Reinier Rijke, telefoonnummer 076-5417684 of email
Als u inhoudelijk wilt reageren op de regeling dan kan dat tot uiterlijk 30 september a.s.
Uw reactie kunt u sturen naar de scriba van de Algemene Kerkenraad via voornoemd emailadres of per adres Niklaasberg 6, 4822 SN Breda.
Namens de Algemene Kerkenraad: Leon Geschiere
 
 
 
Evangelisch-Lutherse Gemeente Zuid-Nederland een feit
Onlangs in april 2016 is de notariële akte ondertekend m.b.t. de samenvoeging van de Luhterse gemeenten Brabant, Nijmegen en Zuid-Limburg. De nieuwe gemeente wordt bestuurd door een kerkenraad bestaande uit de voormalige kerkenraadsleden van Luhters Brabant, aangevuld met twee kerkenraadsleden uit Nijmegen en Zuid-Limburg. Er is tevens een college van kerkrentmeesters en een college van diakenen. In het gebied bevinden zich 5 kernen waar door een of meerdere commissies werkzaam zijn. De kerkgebouwen staan in Heusden, Heerlen en Nijmegen.  Bijeenkomsten zijn er verder in Eindhoven en Bergen op Zoom.
www.luthersbrabant.nl   www.luthersnijmegen.nl   www.lutherslimburg.nl


 
 
Kerkmuziek Estafette Lutherdecade 2016-17
ESTAFETTE KERKMUZIEK en LUTHERDECADE 2016-2017
In het kader van 500 jaar reformatie wordt er een estafette georganiseerd door Nederland door de Protestantse Kerk in Nederland. Iedere maand een andere provincie en iedere maand een ander thema. Voor meer informatie over de thema’s: http://www.protestantsekerk.nl/actueel/campagnes/2017-500-jaar-protestant/Paginas/Estafette-doe-mee.aspx
De stichting Lutherse Werkgroep voor Kerkmuziek heeft een soortgelijk idee, maar dan in het kader van de kerkmuziek en werkt hierbij samen met de werkgroep Lutherdecade. De Lutherse kerk is een zingende en musicerende kerk en veel gemeentes hebben ideeën om iets met muziek te doen met de cantorij, met gelegenheidskoortjes of muzikanten.
De Stichting Lutherse Werkgroep voor Kerkmuziek wil hierbij ondersteunen. Misschien heeft uw gemeente een idee, maar niet voldoende zangers, dan kan de Werkgroep wellicht helpen. Misschien heeft u wel zangers, maar geen dirigent. Kortom, verzin het maar.
Daarnaast zal er een nieuw Lutherlied gecomponeerd worden, dat op 31 oktober 2017 in alle Lutherse gemeentes ten gehore gebracht kan gaan worden.
In verband met de publiciteit zal de estafette min of meer aanhaken bij de estafetten van de Protestantse kerk in Nederland.
Kortom, laat ons weten wat uw plannen zijn en wat wij eventueel voor u zouden kunnen betekenen. Dit het liefst vóór 25 juni 2016 via
 
Er is een nieuw gemeenschappelijke liturgie RK en LWF
Nieuw boek/document over toenadering RK en LWF.
een gemeenschappelijke liturgie van lutheranen en rooms-katholieken ontwikkeld die geschikt is om te gebruiken in het kader van de herdenkingen van 500 jaar Reformatie in 2017. De Lutherse Wereldfederatie (LWF) en de Pauselijke Raad voor de promotie van de christelijke eenheid hebben lutherse kerken en rooms-atholieke bisschoppen- conferenties over de hele wereld uitgenodigd om daar gebruik van te maken.
In een gezamenlijke brief van dr. Martin Junge (LWF) en kardinaal Kurt Koch (Pauselijke Raad) wordt het gemeenschappelijk gebed (common prayer) geïntroduceerd. Het is het eerste liturgische document dat door lutheranen en rooms-katholieken samen is ontwikkeld. Het neemt het eerder verschenen rapport ‘Van conflict naar gemeenschap’ als uitgangspunt. Het gemeenschappelijk gebed bevat materiaal dat aangepast kan worden voor locaal liturgisch en muzikaal gebruik vanuit beide tradities.
‘Dit gemeenschappelijk gebed markeert een speciaal moment in onze gemeenschappelijke reis van conflict naar gemeenschap. We zijn dankbaar u uit te nodigen om deel te nemen aan deze reis in het getuigenis van de genade van God in de wereld’, schrijven Junge en Koch in een begeleidende brief aan hun kerken.
Het gemeenschappelijk gebed is een praktische gids voor een gemeenschappelijke herdenking van 500 jaar Reformatie. Het is gestructureerd om de thema’s van dankzegging, boete, en toewijding tot het gemeenschappelijk getuigenis. Doel is enerzijds dankbaarheid uit te drukken voor de gaven van de Reformatie en anderzijds vergeving te vragen voor de gescheidenheid van de twee kerkelijke tradities die volgde op de Reformatie.
Er zijn allerlei voorbeelden van liederen opgenomen vanuit diverse multiculturele contexten; er worden suggesties gedaan voor bijbellezingen en andere teksten, die de gezamenlijke vreugde weergeven van het geloof, van boetedoening en van het verlangen om samen te dienen en te getuigen in de wereld.

In hun brief wijzen Junge en Koch er op dat het jaar 2017 ook vijftig jaar markeert van een dialoog tussen rooms-katholieken en lutheranen. LWF en Pauselijke Raad zullen samen in oktober 2016 een oecumenische herdenking organiseren in Lund (Zweden), waar de LWF in 1947 werd opgericht.

Foto: Junge (links) en Koch bij de presentatie
Bron: website lutheranworld
 
Nieuwsflits vanuit de Algemene Kerkenraad
16 juni 2015
Hierbij ontvangt u de Nieuwsflits van juni 2015 naar aanleiding van de vergadering van de Algemene Kerkenraad op maandag 15 juni 2015.

Problemen.
Zoals ik u al terloops gemeld had in de extra Nieuwsflits van donderdag 4 juni jongstleden, zijn er bestuurlijke problemen ontstaan binnen de PGB. Deze problemen hebben te maken met verschillende inzichten ten aanzien van bepaalde zaken – zeker ook die het veranderingsproces betreffen – en hebben helaas geleid tot soms persoonlijke conflicten. Een en ander heeft mede tot gevolg gehad dat vorige week vier leden uit het College van Kerkrentmeesters besloten hebben hun functie neer te leggen. Het betreft het voltallige moderamen van het College van Kerkrentmeesters (de heren Pieter Flach, Gijs Kuijpers en Piet Huizing) en de heer Pico Rozendaal. Het stemt droevig

- en tevens tot nadenken - dat binnen onze PGB een conflict zo hoog is opgelopen dat er blijkbaar geen andere uitweg meer was, dan het opstappen van vier zeer kundige en betrokken leden, die met volledige inzet het afgelopen jaar/de afgelopen jaren voor de PGB en het veranderingsproces gewerkt hebben.

Op de vergadering van de AK is langdurig stil gestaan bij de ontstane situatie. Na uitgebreide discussie heeft de AK unaniem besloten tot:

Het instellen van een ‘afkoelingsperiode’ op bestuurlijk niveau (in kerkelijke termen heet zoiets een ‘moratorium’). Dit betekent concreet dat de AK in die periode geen stappen zal zetten, geen vergaderingen zal houden en geen besluiten zal nemen ten aanzien van het veranderingsproces, de bestuurlijke crisis door het opstappen van veel leden in AK en CvK, of wat dan ook. Hetzelfde wordt met klem gevraagd aan alle andere partijen die bij het veranderingsproces betrokken zijn. Gelukkig is er door de zomerperiode deels al sprake zijn van een ‘natuurlijk moment voor afkoeling’. De afkoelingsperiode zal duren tot 21 september, de dag waarop de eerste vergadering van de AK is gepland na de vakantie. Uiteraard zullen alle ‘gewone’ zaken doorgang vinden. Er zullen gewoon kerkdiensten gehouden worden in de wijken en ook de zomerdiensten in de Grote Kerk gaan gewoon door.

De AK heeft verder besloten (als enige uitzondering op bovenstaande) om op zoek te gaan naar een tijdelijke externe voorzitter, die enerzijds het veranderingsproces vanaf 21 september weer ‘op de rails moet zien te krijgen’ en anderzijds moet gaan zorgdragen voor de bemensing van de AK, waar het de opengevallen plaatsen betreft. Een delegatie vanuit de AK zal in de komende weken de mogelijke opties daartoe onderzoeken.

Het doel van een afkoelingsperiode moge duidelijk zijn: de tijd nemen om alle emoties te laten wegebben, zodat we straks met meer ‘wijsheid’ en met meer respect voor elkaar, in gezamenlijkheid, het noodzakelijke veranderingsproces tot een goed einde weten te brengen.

Beheerszaken.

De vergadering heeft een voorgenomen besluit genomen ten aanzien van de conceptjaarrekening 2014 (onder voorbehoud van een goedkeurende verklaring van de Kascommissie), waaruit een exploitatie tekort van 186.000 euro blijkt. De jaarcijfers zullen in september in S’Amen gepubliceerd worden en pas daarna kan de vergadering een definitief besluit nemen.

Studentenpastoraat.

Tot onze grote teleurstelling hebben we vanuit Utrecht te horen gekregen dat het contract met onze studentenpastor, ds Niels den Toom, niet verlengd kan/mag worden. Dit heeft te maken met nieuw beleid in Utrecht, dat het onmogelijk maakt om aan studentenpastores een vast contract te geven. Er zou wel geld beschikbaar zijn voor een nieuwe, andere studentenpastor. De vergadering is hierover buitengewoon ontstemd. Niels heeft meer dan

2 jaar lang keihard gewerkt om een netwerk op te bouwen, hetgeen gelukt is. Zijn werkwijze begon overduidelijk vruchten af te werpen. De AK acht het niet reëel (een verspilling van tijd en geld) om met een andere studentenpastor opnieuw te beginnen. Er is besloten om tezamen met een aantal andere steden, die geconfronteerd zijn met hetzelfde beleid, op te trekken in de contacten met het Landelijk Dienstencentrum. Namens de AK zal mevrouw Kathinka Minzinga contactpersoon worden.

Lutherse Kerk.

De vergadering heeft besloten om de eindevaluatie van het project Lutherse Kerk en het besluit over het al dan niet continueren van de activiteiten in de Lutherse Kerk met een ½ jaar uit te stellen tot juni 2016.

Afscheid.

Aan het eind van de vergadering is afscheid genomen van de heren Pieter Flach en Pico Rozendaal. De voorzitter prees hun buitengewone inzet en benadrukte dat hun expertise node gemist zal worden. Ook de voorzitter werd bedankt voor haar inzet.

Tot Slot.

Ondanks het feit dat het een moeilijke vergadering was, waarin langdurig stilgestaan werd bij verdrietige zaken binnen de PGB, was de sfeer goed en constructief. Hierdoor konden de leden van de AK ondanks alles hoopvol en met vertrouwen in de toekomst, beginnen aan het zomerreces (dat dit jaar de kwalificatie van afkoelingsperiode krijgt).
Ik wens u allen namens de AK een heel goede zomer toe.
Namens de Algemene Kerkenraad Olda Bode-Nuis, voorzitter
 
sfeervolle crypte onder de lutherse kerk Breda

OVerigens zijn alle ruimten van de Lutherse Kerk te huur.

Voor info oa..

 

meer
 
Tijdens openingen van de kerk aansteken van kaarsjes

 
Lutherroos (een van de vele versies)

In een brief van 8 juli 1530 aan Justus Jonas beschreef Luther zijn wapen:

"Het eerste zal een kruis zijn - zwart - in een hart, dat zijn natuurlijke kleur heeft. Omdat men zo van het hart gelooft, dat het gerechtvaardigd wordt.
Zo'n hart zal midden in een witte roos staan, teken, dat het geloof vreugde, troost en vrede geeft. Daarom zal de roos wit en niet rood zijn; de witte kleur is van de Geest en van alle engelen de kleur. Zo'n roos staat in een hemelsblauw veld, omdat zulke vreugde in Geest en geloof het begin is van de toekomstige hemelse vreugde. En om zo'n veld een gouden ring, omdat zo'n zaligheid in de hemel eeuwig is en geen einde kent en kostbaarder is, dan alle vreugde en goederen, zoals goud de edelste en kostbaarste erts is."
 
Deel van de crypte onder de kerk voor de restauratie 2014.

De kerk en de crypte werden in 1964 op de lijst van monumentenzorg geplaatst. De kerk en crypte zijn in 1966-1968 gerestaureerd.
Het betreft hier de crypte voor de restauratie van 2013-2014.
 
Achterzijde van voormalige pastorie

 
Ingang naar de Lutherse kerk

 
Liturgische gedeelte

 
Luther Roos

In een brief van 8 juli 1530 aan Justus Jonas beschreef Luther zijn wapen:

"Het eerste zal een kruis zijn - zwart - in een hart, dat zijn natuurlijke kleur heeft. Omdat men zo van het hart gelooft, dat het gerechtvaardigd wordt.
Zo'n hart zal midden in een witte roos staan, teken, dat het geloof vreugde, troost en vrede geeft. Daarom zal de roos wit en niet rood zijn; de witte kleur is van de Geest en van alle engelen de kleur. Zo'n roos staat in een hemelsblauw veld, omdat zulke vreugde in Geest en geloof het begin is van de toekomstige hemelse vreugde. En om zo'n veld een gouden ring, omdat zo'n zaligheid in de hemel eeuwig is en geen einde kent en kostbaarder is, dan alle vreugde en goederen, zoals goud de edelste en kostbaarste erts is."
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.